[ مقدمة من الناشر ] بسمه‌تعالى كتاب غاية الاتقان في تدبير بدن الانسان ، اثرى ممتاز در علم معالجات كتاب حاضر كه در سالهاى أخير آن را با نام الطب المجرب به تصحيح وتذييل محسن عقيل بطبع رسانده‌اند كتابي است ارزشمند كه مؤلف آن رئيس الأطباء حكومت عثمانى ، صالح بن نصر اله بن سلوم الحلبي متوفى به سال 1080 هجرى قمري بنام سلطان عثمانى شهر خان بن إبراهيم خان نگاشته است ليكن آن‌گونه كه از مقدمه كتاب برمىآيد مؤلف از فرزندش يحيى بن صالح ( يحيى أفندي ) تدوين آن را خواسته است ويحيى نيز براي تدوين 4 كتاب بر أساس آنچه كه از پدر يافته است برنامه ريزى كرده است . يك نسخه از اين كتاب به زبان تركى با عنوان غاية البيان في تدبير الانسان در كتابخانه آستان قدس رضوى وجود دارد كه با محتواى كتاب حاضر همخوانى دارد . كتاب مجموعا در شكلى مطلوب تصحيح وتذييل شده است لذا استفاده از آن بخوبى ميسر است البتة همچنان تذييلات كتاب جاى تأمل واصلاح دارد كه خوشبختانه با در دسترس بودن منابع لازم انجام اين اصلاحات دشوار نخواهد بود . كتاب حاضر مشتمل است بر مقدمه مصحح ( محسن عقيل ) ، مقدمه مؤلف ، مقاله أول در امراض سر وشامل 101 فصل مقاله دوم در امراض ريه وشكم وشامل 143 فصل ومقاله سوم در بيماريهاى زنان وأطفال در 87 فصل ومقاله چهارم در بيماريهايى كه به عضو خاصي اختصاص ندارد اين مقاله شامل دو باب ( باب أول در تب ها مشتمل بر 27 فصل وباب دوم در اورام مشتمل بر 67 فصل ) ونيز يك باب مستقل ديگر در زمينه سموم وگزش حيوانات سمى ودر پايان بحثي درباره أوزان ومقادير مورد استفاده در كتب طبي وغيره وبالآخرة فهرستى از مندرجات كتاب . ظاهرا نويسنده كتاب از اهالى حلب ( سوريه ) بود ودر زماني حكومت آل عثمان بر بخش عظيمى از كشورهاى اسلامى منصب رئيس الاطبائى حكومت را بر عهده داشته است كه شايد همين عنوان نشان دهنده منزلت علمي أو باشد اگرچه صرفنظر از همين عنوان ، محتواى كتاب دلالت بر شأن علمي أو دارد . در همين حال شواهدى در دست است كه همين سلاطين عثمانى برغم داشتن پزشكانى اين چنين ، خود را از أطباء حاذق إيراني بىنياز نمىديدند در اين زمينه اينجانب در مجله ارگان وزارت فرهنگ وهنر ( قبل از انقلاب اسلامى احتمالا سال 1355 ) تصوير نامه‌اى را ديدم كه يكى از أطباء إيراني در پى درخواست سلطان عثمانى با يزيد أول ، گزارش نحوه درمانى سلطان توسط أطباء امپراطورى عثمانى را ملاحظه ، ارزيابى وبالآخرة تائيد كرده است . گرچه نام